Makaleler

Endüstri 4.0’la Gelen Yeni Teknolojiler

Endüstri 4.0’la Gelen Yeni Teknolojiler

Tarih boyunca insanlığın dünyayı algılama biçimlerinde gerçekleşen paradigma değişimleri ve yeni teknolojiler gerek sosyal yapılarda gerekse ekonomik sistemlerde köklü değişimlere yol açmıştır. Bu değişimlerin ilki yaklaşık 10.000 yıl önce avcılık ve toplayıcılıktan tarıma geçişle yaşanmıştır. Tarım devrimini, 18. yy.’ın ikinci yarısından itibaren bir dizi sanayi devrimi izlemiştir. İlk sanayi devrimi yaklaşık olarak 1760’dan 1840 dolaylarına kadar sürmüştür. Devrim, demiryollarının inşası ve buhar makinesinin devreye girmesiyle mekanik üretime öncülük etmiştir. 19. yy. sonları ile 20. yy. başlarında ivme kazanan ikinci sanayi devrimi, elektriğin ve montaj hattının sağladığı destekle seri üretimi olanaklı kılmıştır. Üçüncü sanayi devrimi 1960’larda başlamıştır. Yarı iletkenlerin, ana bilgisayarların (1960’lar), kişisel bilgisayarların (1970’ler, 1980’ler) ve internetin (1990’lar) katalizörlüğünde geliştiği için genellikle “bilgisayar devrimi” ya da “dijital devrim” olarak adlandırılmıştır. 2011 yılından itibaren ise, bugüne kadar üretilmiş tüm cihazların siber sistemler ile buluştuğu, “Endüstri 4.0” olarak adlandırılan dördüncü sanayi devriminden söz edilmeye başlanmıştır.

Endüstri 4.0

Dördüncü sanayi devrimini ilk kez ortaya atan ve çalışma grupları oluşturarak kavramın ilerlemesini sağlayan öncü ülke Almanya’dır. 2011’de gerçekleşen Hannover Fuarı’ndan sonra çeşitli çalışmalar ve üretimler yaparak dördüncü sanayi devriminin ilerlemesine ve yayılmasına destek olmuşlardır. Bu bağlamda Ekim 2012’de Endüstri 4.0 çalışma grubu başkanlığını Siegfried Dais (Robert Bosch GmbH) ve Henning Kagermann (Acatech) üstlenerek, Alman Federal Hükümetine Endüstri 4.0 ile ilgili uygulama tavsiyelerinde bulunmuşlardır. 8 Nisan 2013 tarihinde yine Hannover Fuarı’nda bu çalışma grubunun son Endüstri 4.0 raporu sunulmuştur. Oluşuma Almanya’da “Industrie 4.0”, ABD’de “Industrial Internet”, Çin’de ise “Internet +” adı verilmektedir.

Dördüncü sanayi devrimi en yalın tanımıyla enformasyon teknolojileri ile operasyonel (işlemsel) teknolojilerin bütünleşmesi sürecidir. Bu sürecin yaratıcılarının bilişim, iletişim ve internet teknolojileri (BİT) olduğunu ifade etmek eksiktir. 20. yy.’ın son çeyreğinde yükselen BİT ile birlikte mekanikten kimyaya, fizikten elektriğe kadar üretim alanında otomasyon, mekatronik, robotik, nanoteknoloji ve 3D ile üretim gibi çok önemli bilimsel, teknolojik, teknik ve metodolojik gelişmeler gerçekleşmiştir. Toplam Kalite Yönetimi ile başlayıp Yalın Üretim felsefesi ile yükselen yeni metodolojiler üretim mekânlarındaki çalışma biçimlerinin önemli ölçüde değişmesine yol açmıştır. Günümüzde ise Endüstriyel İnternet (Nesnelerin Endüstriyel İnterneti) tüm bu gelişmeleri yeni bir değişim noktasına taşıyan katalizör ve entegratör olarak hizmet vermektedir. Nesnelerin Endüstriyel İnterneti yaklaşımının ana fikri, tüm makinelerin ve cihazların sayısal teknolojiyi içeriyor olmasıdır. Nesnelerin sağlayacağı her an ve her yerden erişebilirlik olanağı nedeniyle yaşamın her alanında etkililik, verimlilik ve kaliteyi artırmak öngörülmektedir.

Yeni Teknolojiler

Nesne olarak tanımlanan ve internet üzerinden iletişim kurabilen cihazlar arasında robotlar, akıllı okuyucular (sensörler), insansız araçlar vb. tüm makineler yer almaktadır. Bu cihazlar fiziksel dünya ile siber dünyayı birleştirerek yeni yollar üretmektedir. Siber ve fiziksel sistemlerin etrafında konumlandırılan öngörü analizleri ve geçmiş verilerin birleştirilmesi ile geleceğe ait öngörüler ortaya çıkabilmektedir.

Ayrıca Endüstri 4.0 ile birlikte “dijital” kavramı da ötelenmektedir. “Dijital” yalnızca yeni teknolojileri kullanmak değil; yeni yollar ile problemleri çözmek, benzersiz deneyimler yaratmak ve iş performansını artırmak anlamına gelmektedir. Bu doğrultuda ilerleyen fiziksel dünyanın çok yakında akıllı sensörler, akıllı robotlar, akıllı şebekeler, gelişmiş arayüzler, büyük veri analizi, yapay zekâ, 3D yazıcılar, arttırılmış gerçeklik, sanal alışveriş gibi yeni teknolojilerle dijitalleşeceği öngörülmektedir.

Dünya Ekonomik Forumu’nun Eylül 2015’de yayımlanan bir raporu, teknolojik değişimlerin toplumdaki ana akım gelişmelerle buluşma noktası olarak 21 dönüm noktası belirlemiştir.

2025 Yılına Kadar Gerçekleşmesi Beklenen Dönüm Noktaları

Dönüm Noktası %
İnsanların %10’unun internete bağlanan elbiseler giymesi 91,2
İnsanların %90’ının sınırsız ve ücretsiz (reklam destekli) depolamaya sahip olması 91,0
1 trilyon sensörün internete bağlanması 89,2
Amerika’daki ilk robot eczacı 86,5
Okuma gözlüklerinin %10’unun internete bağlanması 85,5
İnsanların %80’inin dijital bir varlığa sahip olması 84,4
3D yazıcılarla ilk otomobilin üretilmesi 84,1
Nüfus sayımını büyük veri kaynaklarıyla gerçekleştiren ilk devlet 82,9
İmplante edilebilir ilk mobil telefonun piyasada bulunur hale gelmesi 81,7
Tüketici ürünlerinin %5’inin 3D basılması 81,1
Nüfusun %90’ının akıllı telefon kullanması 80,7
Nüfusun %90’ının internete düzenli erişime sahip olması 78,8
Amerika’da yollardaki bütün otomobillerin %10’unun sürücüsüz otomobil olması 78,2
3D baskılı ilk karaciğer nakli 76,4
Şirket denetimlerinin %30’unun yapay zekâ tarafından yapılması 75,4
Bir devlet tarafından blockchain üzerinden ilk vergi tahsilatı yapılması 73,1
Evlere giden internet trafiğinin %50’den fazlasının alet ve cihazlar için kullanılması 69,9
Küresel ölçekte otomobil paylaşımıyla yapılan seyahat ve yolculukların özel araçlara kıyasla daha çok olması 67,2
Trafik lambaları olmayan 50.000’in üzerinde ilk şehir 63,7
Küresel GSYİH’nin %10’unun blockchain teknolojisiyle kurulması 57,9
Bir şirket yönetim kurulunda ilk yapay zekâ makinesinin yer alması 45,2

Kaynak: Deep Shift-Technology Tipping Points and Social Impact, Global Agenda Council on the Future of Software and Society, World Economic Forum, Eylül 2015.

Yakın gelecekte yaşama geçmesi beklenen öngörülere dair Alman Yazar Udo Gollub’un bir yazısından alıntılar aşağıda yer almaktadır:

– Mercedes Benz’in müdürü artık rakiplerinin diğer araba firmaları değil; Tesla, Amazon, Google, Apple ve benzeri teknoloji şirketleri olduğunu söyledi. Önümüzdeki 5-10 yılda yazılımlar, geleneksel endüstrilerin çoğunluğunu rahatsız edecek. Araba firmalarının çoğunluğu da büyük ihtimalle batmış olacak. Geleneksel araba firmaları evrimsel bir yolla daha iyi arabalar üretmeye çalışıyor ancak teknoloji firmaları (Tesla, Apple, Google) devrimsel bir yolu tercih edecekler ve tekerlekleri olan bir bilgisayar inşa edecekler. Audi ve Volkswagen‘daki birçok mühendis Tesla‘dan korkuyor.

– Dünyanın en geniş ulaşım şebekesi Uber’in taksisi yok, dünyanın en büyük e-ticaret sitesi Alibaba.com’un deposu yok, dünyanın en büyük sosyal paylaşım sitesi Facebook’un içeriği yok, dünyanın en büyük konaklama sağlayıcısı Airbnb’nin oteli yok.

– 2018’de ilk kendi kendine giden arabalar halka sunulacak. 2020 civarında tüm endüstri bundan kötü etkilenecek. Artık bir araba sahibi olmak istemeyeceksiniz. Telefonunuzla bir araba çağıracaksınız ve olduğunuz yere gelip sizi istediğiniz yere götürecek. Arabayı park etmenize gerek olmayacak, sadece ücreti ödeyeceksiniz ve yolculuk esnasında çalışabileceksiniz. Çocuklarımız asla ehliyet ve araba sahibi olmayacaklar.

– Bu durum şehirleri de değişterecek çünkü %90-95 daha az arabaya ihtiyaç duyacağız. Otoparkları, park alanlarına çevirebiliriz artık. Tüm dünyada her yıl yaklaşık 1,2 milyon insan araba kazalarında hayatını kaybediyor. Günümüzde 100 kilometrede 1 kaza anlamına geliyor bu. Özerk arabalar bu oranı 10 milyon kilometrede 1 kazaya düşürecek. 1 milyondan fazla insanın hayatı kurtulmuş olacak her yıl.

– Sigorta şirketleri çok büyük sorunlar yaşayacaklar çünkü kazalar azaldıkça sigorta fiyatları da düşecek. Araba sigortası modelleri yok olacak.

– Emlak piyasası da değişecek. Çünkü insanlar evden işe giderken yolda çalışabiliyorlarsa daha uzak yerlerdeki daha güzel mahallelerde yaşamayı tercih edecekler.

– Elektrikli arabalar 2020’lerde çok yaygın olacak. Ayrıca tüm yeni arabalar elektrikle çalışacağı için şehirlerde daha az gürültü olacak. Elektrik inanılmaz bir oranda ucuz ve temiz olacak: Güneş enerjisi üretimi 30 yıldır katlanarak artıyor ancak şimdiden yarattığı olumlu etkiyi görebilirsiniz.

– Geçtiğimiz yıl fosil yakıtlardan daha fazla güneş enerjisi paneli kuruldu. Enerji firmaları evlere güneş enerjisi sektöründe rekabeti azaltmak için çaresizce diğer firmaların sektöre girişini limitlemeye çalışıyor, ancak teknoloji bunun da üstesinden gelecektir.

– Ucuz elektrik, ucuz ve verimli suyu da beraberinde getiriyor. Deniz suyunun arındırılmasının maliyeti metreküp başına 25 cent olmuş durumda. Dünyanın birçok bölgesinde yetersiz su kaynağı yok, sadece yetersiz içilebilir su kaynağı var. Eğer neredeyse hiçbir maliyet olmadan herkes istediği kadar temiz suya ulaşabilirse neler olur bir hayal edin.

– Tricorder X’in fiyatı bu sene duyurulacak. Bazı firmalar Tricorder (Star Trek’de medikal tarama yapan bir cihaz) denilen ve telefonunuzla çalışan bir medikal cihaz üretiyorlar. Bu cihaz sayesinde retina taraması yapabilir, kan ve nefes örneklerinizi sisteme yükleyebilirsiniz. Cihaz 54 biyogöstergeyi analiz ederek neredeyse tüm hastalıkları tanımlayabilecek ve ucuz olacağından neredeyse dünyadaki herkesin bu medikal sisteme erişimi olabilecek.

– Son 10 yılda en ucuz 3D yazıcının fiyatı 18.000$’dan 400$’a düşerken hızı da yaklaşık 100 kat arttı. Tüm büyük ayakkabı firmaları çoktan 3D yazıcılarla üretime başladılar. Bazı uçak yedek parçaları çoktan 3D yazıcılarla üretilmeye başlandı. Uzay istasyonunda bulunan 3D yazıcı sayesinde de eskiden yanlarında taşımak zorunda oldukları onca yedek parçayı elimine ettiler bile. Bu yılın sonunda akıllı telefonlar 3D tarama özelliklerine sahip olacaklar. Artık telefonunuzla ayağınızı tarayıp evde ayağınıza mükemmel uyan bir ayakkabı üretebileceksiniz. Çin’de 6 katlı bir ofis binası 3D yazıcıyla üretildi bile. 2027’yılına geldiğimizde üretilen her şeyin %10’u 3D yazıcılardan çıkmış olacak.

– Önümüzdeki 20 yılda günümüzdeki işlerin %70-80’i ortadan kalkacak. Elbette gelecekte yeni işler olacak ancak herkes için yeteri kadar olacak mı bu kadar kısa sürede, orası belli değil. Eğer girmek istediğiniz bir iş fikri varsa, kendinize sorun: Gelecekte bu iş var olacak mı? Eğer cevabınız “evet” ise bunun gerçekleşmesini nasıl hızlandırabilirsiniz? Eğer bu iş telefonunuzla çalışmayacaksa unutun o fikri. 20. yy.’da başarıya ulaşması için tasarlanan her iş fikri 21. yy.’da başarısızlığa uğrayacaktır.

– Gelecekte 100$’lık bir tarım robotu olacak. 3. Dünya ülkelerindeki çiftçiler tüm gün tarlada çalışmak yerine kendi robot çiftçilerinin yöneticisi olabilecekler. Topraksız tarım çok daha az su ile yapılacak. Petri kabında yetiştirilen ilk et hazır bile ve gelecekte gerçek hayvandan üretilen etten daha ucuz olacak. Günümüzde tüm tarım arazilerinin %30’u inekler için kullanılıyor. Eğer bu alanlara ihtiyacımız olmazsa neler olur hayal edin. Böcek proteinini yakın zamanda piyasaya sürmeye hazırlanan yeni girişimler var. Böcekler normal etten daha fazla protein içeriyor. Bu ürünler alternatif protein kaynağı olarak etiketlenecekler çünkü birçok insan hâlâ böcek yeme fikrine sıcak bakmıyor.

– “Moodies” adı verilen ve hangi ruh halinde olduğunuzu tespit eden bir uygulama var. 2020’de yüz ifadelerinizden yalan söyleyip söylemediğinizi anlayabilecek uygulamalar olacak. Bu uygulamanın kullanıldığı ve katılımcıların yalan söyleyip söylemediklerinin yayınlandığı bir siyasi tartışma programını hayal edin.

– Bitcoin, gelecekte dünyanın olağan para birimi haline gelebilir.

– Günümüzde her yıl ortalama insan ömrü yaklaşık 3 ay uzuyor. 4 yıl önce ortalama insan ömrü 79 yıldı, günümüzde ise 80 yıl oldu. Ortalama artışın kendisi bile artıyor. 2036’ya geldiğimizde ortalama 1 yılda 1 yıldan daha fazla artacak. Yani hepimiz çok çok uzun hayatlar yaşayabiliriz, büyük ihtimalle 100 yıldan uzun hayatlar.

– 10$ gibi bir fiyata Asya ve Afrika’da en ucuz akıllı telefonlara ulaşabileceksiniz. 2020’ye geldiğimizde insanların %70’i akıllı telefon sahibi olacak. Herkesin dünya seviyesinde bir eğitime erişimi olacak demek bu. Her çocuk 1. dünya ülkelerindeki çocukların okulda öğrenmesi gereken şeyler için Khan Academy’yi kullanabilir. Uygulamayı Endonezya’da yayınladılar bile. Yakında Arapça, Svahili ve Çince sürümleri de çıkacak. Eğer İngilizce uygulamayı bedava yayınlarsak olağanüstü bir potansiyel görüyorum. Yarım yıldan kısa bir sürede Afrika ve dünyanın geri kalanındaki çocuklar akıcı bir İngilizceye sahip olabilir.

Ancak diğer yanda yeni teknolojiler bir başka yazının konusu olacak kadar çok soru işaretini ve belirsizliği de beraberinde getiriyor. Yakın geçmişte saygın bilim-teknoloji dergisi Wired’a konuşan Stephan Hawking’e göre: “Robot ve bilgisayarların çok gelişmesi bir noktadan sonra insanlığı tehdit eden bir noktaya gelecek.” Hawking bir diğer açıklamasında da, “Makineler bir süre sonra insanlardan daha aktif olacak ve dünyayı yönetebilecek bir konuma gelecek. İnsanlık acilen koloni yapabileceği bir gezegen bulmalı ve buralara yerleşmeli. Çünkü artık geri dönülemez bir noktaya geldik. Küresel nüfus alarm vererek artıyor ve dünyamız çok küçük. Artık kendimize zarar verme raddesine geldi.” ifadelerini kullanmıştı.

Ne var ki sonuç olarak yarınların özneleri “z kuşağı”, yâni “dijital çocuklar”. Her şeyi çabuk isteyen ve anlık tüketen bir profil çizmekteler. Teknolojiye doğdular, aceleciler, yaratıcılar, çoklu dikkat ve çoklu karar alma becerisine sahipler; farklılar. Temel soru şu ki; bizler, onlara hangi kökleri miras bırakacağız? Ya da Hawking’in öngördüğü gibi “son insan” mı olacaklar?

Kaynaklar

Aysal, B., “Yakın Bir Gelecekte Bekleyin!”, ADGEBS, http://www.adgebs.com/blog/yakin-bir-gelecekte-bekleyin-81.html, (erişim: 01.12.2017).

Banger, G., Endüstri 4.0 ve Akıllı İşletme, Dorlion Yayınları, Ankara, 2016.

Baysal, İ., Endüstri 4.0, www.pwc.com, 2015.

Cnnturk, https://www.cnnturk.com/bilim-teknoloji/bilim/hawking-yapay-zeka-insanligi-bitirebilir, (erişim: 20.11.2017).

Gazete Duvar, “Bilim insanları: Yeni bir cinsel yönelim doğacak”, https://www.gazeteduvar.com.tr/teknoloji/2017/11/29/bilim-insanlari-yeni-bir-cinsel-yonelim-dogacak/, (erişim: 30.11.2017).

Özdoğan, O., Endüstri 4.0, Pusula Yayınları, İstanbul, 2017.

Schwab, K., Dördüncü Sanayi Devrimi, Çev. Z. Dicleli, Optimist Yayınları, İstanbul, 2016.

Yazar Hakkında

Dr. Benan Yücebalkan

Yorum Yap

Powered by themekiller.com anime4online.com animextoon.com apk4phone.com tengag.com moviekillers.com