Makaleler

Dijitalleşme ve Dijital Dönüşümler

Dijitalleşme ve Dijital Dönüşümler

Matbaanın icadının ardından geçen yarım bin yılda (her dil ve nüsha hesaba katıldığında) yaklaşık yüz milyar kitap yayımlanmıştır. Bu bilgi hacmi günümüzde internete bir ayda yüklenen bilgi içeriğinin miktarından daha azdır. Fonetiklerle ilgili (enformasyon iletimine ilişkin) bir öngörü yasası da, en hızlı bağlantı türü olan fiber optik kablolarla aktarılan veri miktarının dokuz ayda bir kabaca iki katına çıktığını bildirmektedir. 21. yy.’ın ilk on yılında dünya çapında internete bağlananların sayısı 350 milyondan 2 milyarın, cep telefonu abonesi sayısı 750 milyondan 5 milyarın üzerine çıkmıştır (bugün 6 milyarın üzerindedir). 2025’de dünya nüfusunun çoğunluğunun, avuç içine sığan bir aletle dünyadaki tüm enformasyona serbestçe ulaşabilir duruma gelmiş olacağı öngörülmektedir. Ayrıca, teknoloji sektörünün temel kuralı olan Moore Yasası’na göre işlem çiplerinin (her bilgisayarlı cihazın bel kemiğini oluşturan küçük devre panellerinin) hızı on sekiz ayda bir ikiye katlanmaktadır. Dijital teknolojiler aracılığıyla iletişimde kaydedilen bu devinimin yanı sıra, üretim süreçlerinde dijitalleşmeyi ifade eden Endüstri 4.0’la birlikte yaşanan/yaşanacak olan dijital dönüşümler ve ardından gelen Endüstri 5.0 ile birlikte hem yeni iş gücünün hem de liderlerin yeni bir yetkinlik setine gereksinimi ortaya çıkmıştır.

Dijitalleşme sürecinde ortaya çıkan yeni ve yüksek teknolojiler “disruptive” olarak nitelenmektedir. Diğer yanda “uberizasyon” olarak ifade edilen dijital dönüşümler, birçok sektörde kendini ispat etmiş bulunmaktadır. Örnekler vermek gerekirse; dünyanın en büyük taksi şirketi Uber’in bilançosunda yer alan bir tek taksi bile yoktur, en büyük konaklama şirketleri Airbnb veya Booking.com’un sahibi olduğu gayrimenkul zincirleri veya otel odaları yoktur, en çok kullanılan iletişim kanalları Skype, WeChat gibi uygulamaların sahibi oldukları hiçbir telekomünikasyon altyapısı yoktur, en büyük perakende şirketlerinden Alibaba’nın bilançosunda tuttuğu stok yoktur, en büyük medya şirketlerinden biri olan Facebook içerik üretmemektedir, en büyük sinema koleksiyonuna sahip Netflix’in sinema salonu yoktur, en büyük software satıcıları Apple veya Google sattıkları uygulamaları yazmamaktadır. “Hubeconomies” denilen küresel gerçeklikte bu ve benzeri platformlar ve neden oldukları değişimler her bireyi hem tüketici olarak hem de işgören olarak etkilemektedir. Yeni dünyada yaşam çok paydaşlı bir network içindedir ve bireylerin başarıları, üzerinde kontrollerinin olmadığı diğer bireylerin ulaşacağı sonuçlarla ölçülmektedir.

Bu nedenle dijitalleşme, yalnızca mevcut süreçleri yeniden yazmakla ilgili değildir; sıfırdan başlamak ve potansiyel olarak yeni ürünler ve hizmetler ile müşterilerin nasıl bütünüyle farklı bir biçimde ele alınacağını düşünmekle ilgilidir. Bugüne değin elde edilmiş olan rekabet avantajlarının artık güvende olmadığını kavramak gerekmektedir. Dijital teknoloji, dijital düşünce demektir ve bu gerekçeyle dijital liderliğe gereksinim vardır.

Dijitalleşme

“Dijitalleşme” terimi genellikle mekanizasyon, otomasyon endüstrisi, robotizasyon gibi terimlerle karıştırılmaktadır. Terim, sayısallaştırma için de yaygın olarak kullanılmakta, ayrıca analog bilginin “0 veya 1: dijital rakamların ikili sayısına dönüştürülmesi” olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda “dijital dönüşüm” de fizikselden dijital düzleme geçiş ya da diğer bir deyişle bilgi dönüştürme süreci olarak tanımlanabilir. Bununla birlikte dijitalleşmenin bir sonucu olarak ortaya çıkan bireylerin, işletmelerin, toplumların ve ulusların küresel ölçekteki teknik uyum süreciyle de ilgilidir. Bu nedenle dijitalleşme yukarıdaki bütün terimleri içermekte ve tek bir tanımlanmış anlam veya tanım ile açıklığa kavuşturulması zor bir kavram olan “küreselleşme”yle benzerlik göstermektedir. Çağdaş literatürde dijitalleşme, “sektörlerin ve kamu kurumlarının mevcut değer zincirlerini temelde değiştiren küresel bir megatrend” ve “mobil uygulamalar, büyük veri, makine-makina, nesnelerin interneti, endüstriyel internet, Endüstri 4.0” gibi terimlerle ifade edilmektedir. Anlaşıldığı üzere dijitalleşme; kültürler arası, disiplinler arası, ülkeler arası ve coğrafi-coğrafi olmasının yanı sıra sanal olma özellikleriyle de özetlenmesi ve açıklanması zor bir terim ve fenomendir.

Dijital Dönüşümler

Yapılan araştırmalara göre önümüzdeki beş yıl içinde 1 milyar yeni kullanıcı ile birlikte 20 milyar cihazın çevrimiçi olması öngörülmektedir. Diğer yanda büyük veri, sosyal medya, bulut bilişim, kurumsal mobilite, akıllı sistemler (nesnelerin interneti), akıllı şehirler, sanal gerçeklik, uzaktan kontrol edilebilir düzlemler/makineler, giyilebilir cihazlar, yapay zekâ, robotik, otonom araçlar, 3D baskı, nanoteknoloji, biyoteknoloji, malzeme bilimi, enerji depolama ve kuantum bilgisayarlar gibi gelişmekte olan teknolojilerin atılımı sürmektedir. Tüm bu gelişmelerinyaşama, çalışma ve insanların birbiriyle ilişki kurma biçimlerini değiştireceğinin farkında olmak gerekmektedir.

Dijital dönüşümler bağlamında küresel ölçekte endüstride yaşanmakta olan paradigma dönüşümü “Türkiye’nin Sanayide Dijital Dönüşüm Yetkinliği Raporu”na göre dört temel unsur etrafında biçimlenmektedir:

– Müşteri talepleri ve kitlesel özelleştirme,

– Verinin değeri ve yeni iş modelleri,

– Kaynak kısıtları ve sürdürülebilirlik,

– Yatırıma ve nitelikli işgücüne geçiş.

Dijitalleşme ise itici güç görevini üstlenerek, endüstride dönüşümün merkezinde konumlanmaktadır.

Dijitalleşen Endüstri, Dördüncü Sanayi Devrimi, Endüstri 4.0 gibi benzer terimlerle ifade edilen dijital dönüşümler tüm sektörleri, her ölçekten firmayı, çalışanları ve giderek yaşamın pek çok alanını etkileyecek değişimlere yol açmaktadır. Yaşanmakta olan dijital dönüşümlerin gerçekten bir “devrim” (ani bir değişiklik ve kopuş) olduğu görüşü bulunmakla birlikte, diğer yanda sürecin daha çok “evrimsel” bir gelişme olduğu ileri sürülmektedir. Endüstri 4.0’ın kuramsal başlangıcı için Kagermann’ın 2011 tarihli makalesi esas alınmaktadır. Kagermann, yeni paradigmanın yalnızca “otomasyondaki gelişim”i değil, aynı zamanda “akıllı gözlem ve karar alma süreçleri”ni de içermekte olduğunu ifade etmektedir.

Avrupa Birliği Komisyonu Endüstri 4.0 paradigmasının üç boyutta biçimlendiğini ifade etmektedir:

  1. Değer yaratma ağları arasında yatay entegrasyon,
  2. Ürün yaşam döngüsünde baştan sona mühendislik (end-to-endengineering),

iii. Üretim sistemlerinde bağlantı ve dikey entegrasyon.

Endüstri 4.0’ı tanımlamak için en çok kullanılan terimler ise şöyle sıralanabilir:

– SFS-Siber Fiziksel Sistemler (Cyber-PhysicalSystems),

– Nesnelerin İnterneti (Internet of Things),

– Akıllı Fabrika (Smart Factory),

– Servislerin İnterneti (Internet of Services),

– Akıllı Ürünler (Smart Product),

– M2M (Machine-to-Machine),

– Büyük Veri (Big Data),

– Bulut Teknolojileri (Cloud),

– Artırılmış Gerçeklik (AugmentedReality),

– Eklemeli Üretim (3D Printing),

– Siber Güvenlik (Cyber Security).

Geleceğe projektif bakıldığında, 2020 yılında yaklaşık 50 milyar cihazın birbiriyle iletişim halinde olacağı öngörülmektedir. Akıllı üretim sistemlerinin, akıllı şehir, ev, lojistik, şebeke, cihaz unsurlarının sosyal ağlar ve e-ticaret ağlarıyla birleşmesi sonucu veriler, hizmetler, nesneler ve bireylerin internet ortamını kullanarak kuracağı ekosistemdeki ağın önümüzdeki çeyrek asırda küresel ticaret hacminin yaklaşık %46’sını etkileyeceği öngörülmektedir.

Bu bağlamda başarılı bir dijital dönüşüm için şirketlerin bu alandaki çalışmalarına ışık tutmayı hedefleyen Microsoft’un düzenlediği ve dijital dönüşümün kritik başarı faktörlerinin gündeme taşındığı “Dijital Dönüşüm Liderleri” toplantısında konuşan Consulting& HGA Group Türkiye Başkanı Murat Ergene, Peter Drucker’ın “Kültür, stratejiyi kahvaltıda yer” sözünü hatırlatarak, dijital dönüşümde kritik başarı faktörlerinden ikisinin “doğru liderlik” ve “kurum kültürünün nasıl değişeceğini gösteren yol haritası” olduğunu vurgulayarak, zihin yapısını değiştiremeyenlerin dijital dönüşümü gerçekleştiremeyeceklerini ifade etmiştir.

Kaynak: Yücebalkan, B. (2018). Digitalleadership in thecontext of digitalizationanddigitaltransformations. CurrentAcademicStudies in SocialScience, Gece Kitaplığı, Vol. 1, 489-505.

Yazar Hakkında

Dr. Benan Yücebalkan

Yorum Yap

Powered by themekiller.com anime4online.com animextoon.com apk4phone.com tengag.com moviekillers.com